🗞️ بهشتینگار ، شهریور ۱۴۰۲
تاریخ معاصر شیعه مزین به نامهایی است که هر یک رهبری، بزرگ و تاریخساز برای مسلمانان و بلکه همه بشریت بودهاند. این نامها که فهرستی از عالمان تراز عالَم تشیع را تشکیل میدهند، زمینه جهشی تاریخی در اندیشه و حیات مسلمانان را فراهم آوردهاند. فضل این نسل از حجت بینیاز است و هر چشم بصیر و قلب آگاهی عمیقاً آن را تصدیق مینماید.
از مهمترین چهرههای معاصر شیعه، سید محمد حسینی بهشتی و سید موسی صدر از شاگردان امام خمینی و علامه طباطبایی (رحمهما الله) هستند. بهشتی و صدر دوستان ایام دوراند و از روزهای حجرهنشینی تا تحصیل در دانشگاه تهران و تبلیغ در لبنان و آلمان، یاران و مشاوران یکدیگر بودهاند.
اگرچه عظمت و تاثیرگذاری این دو دانشمند بر مخاطبان گرامی پوشیده نیست، اما کمتر مجالی به ارتباطات محمد بهشتی و موسی صدر پرداخته است. پژوهشها نشان میدهد این دو رهبر شیعه علاوه بر همکاریهای تنگاتنگی که در عرصههای مختلف با یکدیگر داشتهاند و حتی در سالهای دوری و غربت تکیهگاه علمی و عملی همدیگر بودهاند، در اندیشه نیز بسیار همرأی و دائر بر مدار واحد هستند. از تکیه هر دو اندیشمند بر قرآن بهعنوان منبع اصلی اندیشه و توجه به مختصات انسان و ویژگیهایی از جمله خلافت الهی و کرامت ذاتی انسان گرفته، تا اندیشه تشکل، مقاومت و اسلام سیاسی، همگی شاهدانی بر ادعای این قلم است. شاید از همین روست که امام موسی صدر در نامه خود خطاب به شهید بهشتی او را «عقل منفصل» و «مکمل وجود» خود میخواند.
موسسه مطالعات اسلامی و علوم انسانی اندیشه بهشتی، به مناسبت فرارسیدن سالروز ربایش امام موسی صدر، نیکو میداند با پیگیری پروندهای تطبیقی، یکی از مهمترین همفکران آیتالله بهشتی را در دو حوزه نظر و عمل مورد بازپژوهی و واکاوی قرار داده و نسبت آن را با اندیشههای آیتالله بهشتی بسنجد.
مطالعات انجام شده نشان میدهد که اندیشه و عمل امام موسی صدر دریچهای است برای فهم بهتر ریشههای فکری شهید بهشتی، چرا که در موارد بسیاری مبدأ و سرچشمهای واحد در دو کانال بهشتی و صدر جریان یافته است.
پژوهشهای پیش رو تحت عنوان پروندۀ «عقل منفصل» که توسط موسسه اندیشه بهشتی با همکاری موسسه فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر انجام شده، به روح بلند شهید آیتالله بهشتی و جان و نام مانای امام موسی صدر تقدیم میگردد.